Српските туристи летово најверојатно ќе добијат полесен третман на грчките граници во шпицот на сезоната, додека македонските граѓани засега остануваат без јасна потврда дека за нив ќе важи истото олеснување од новиот европски систем за влез и излез (EES).
Додека српските туристички работници веќе триумфираат со најави за олеснет премин на грчката граница, македонските граѓани се соочуваат со неизвесност и ризик од долго чекање во километарски колони.
„Брза лента“ за српските граѓани
Иако нема официјална одлука за целосно суспендирање на EES-системот, српските туристички претставници тврдат дека од грчка страна добиле цврсти уверувања. Контролите за српските граѓани ќе се применуваат пофлексибилно во периодот од 1 јуни до 30 август, со цел да се избегнат сообраќајни колапси на граничните премини.
- Како ќе функционира во пракса: Во најоптоварените денови и часови, грчките гранични служби би можеле да вршат побрза, основна проверка на документите, без задолжителната целосна биометриска процедура за секој патник.
- Кога ќе се користи EES: Целосната регистрација би се применувала главно во периоди со помал сообраќај и кога нема голем притисок на премините.
Ова решение е од витално значење за Србија, со оглед на тоа што повеќе од еден милион нивни туристи секое лето патуваат кон јужниот сосед. Изминатиов период, нивните организации активно бараа ист третман каков што Грција претходно им овозможи на британските туристи.
Македонија во чекалната: Нема одговор на барањата
За разлика од српската проактивност, Македонија засега останува без таква јасна гаранција. Туристичката комора при Сојузот на стопански комори веќе побара од грчките власти одложување на примената на EES-системот за македонските државјани во периодот од 1 јуни до 1 септември. Сепак, досега нема никаква потврда дека ова барање е прифатено.
Оваа ситуација предизвикува разочарување, бидејќи македонските патници сè уште не знаат дали нивниот летен одмор ќе започне со вообичаена пасошка контрола или со исцрпувачко задржување.
Најголем притисок и можни застои се очекуваат на клучните премини:
- Богородица
- Дојран
- Меџитлија
Овие премини традиционално се преоптоварени за време на викендите и продолжените празници, кога илјадници граѓани патуваат кон Солун, Халкидики, Олимписката Ривиера и грчките острови.
Што претставува новиот EES-систем?
EES-системот е нов европски механизам за регистрација на патници од земји надвор од ЕУ кои влегуваат во Шенген-зоната за краток престој.
Клучни промени: Системот го заменува досегашното печатирање на пасошите со електронска евиденција. Процедурата вклучува фотографирање, земање отпечатоци од прсти и скенирање на податоците од патниот документ.
Иако системот е целосно оперативен од 10 април 2026 година со цел подобра контрола на надворешните граници, проблемот лежи во тоа што првата регистрација трае значително подолго од класичната контрола. Во услови на летен шпиц, ова може да создаде сериозни застои, поради што голем дел од земјите бараат флексибилна примена.
Двојни стандарди на повидок?
Грчката влада веќе соопшти дека регулативата дозволува различни алатки за справување со зголемен притисок на границите и дека состојбата ќе се оценува според реалниот сообраќај. Но, фактот што конкретните уверувања стигнуваат само за српските туристи, додека за македонските останува само барањето испратено од домашните институции, создава чувство на нерамноправност.
Доколку оваа разлика се преточи во реалност ова лето, Србија практично ќе обезбеди полесен туристички коридор кон Грција, додека Македонија ќе влезе во сезоната со целосна неизвесност, можни колони и без потврдено олеснување за своите граѓани..
