Прашањето за преименување на улиците и плоштадите во Тетово се претвори во арена на остри политички препукувања и блокади, но еден несекојдневен предлог деновиве силно ја бранува јавноста. Додека траат споровите меѓу задржувањето на наследството од југословенското минато и инсистирањето на нови национални симболи, историчарот Нури Беџети излезе со идеја која нуди сосема поинаква историска перспектива.
Судир на концепти: Од комунизам до компромис
Процесот на промена на имињата на јавните површини во Тетово е во ќор-сокак поради различните визии на политичките чинители. Албанската опозиција цврсто бара плоштадите и улиците да носат имиња на албански дејци како Мујдин Алиу, Мехмет Гега и Рафи Халили, инсистирајќи главниот плоштад да се вика „Илирија“.
Од друга страна, градоначалникот Биљал Касами предлага компромисни и понеутрални решенија за да се избегне конфликт со македонскиот политички блок. Неговите предлози вклучуваат имиња на преродбеници како Наим и Сами Фрашери, писателот Исмаил Кадаре, како и топоними поврзани со европски центри како Париз, Лондон и Брисел.
Во овој политички вакуум, каде што дел од македонската јавност сè уште е носталгична кон имињата од комунистичкиот период како Маршал Тито, историчарот Беџети нуди радикално поразлично решение.
Черноземски како симбол на антисрпскиот отпор
За време на своето последно телевизиско интервју, Беџети истакна дека Тетово треба да му подигне споменик на Владо Черноземски и главниот плоштад да го носи неговото име. Според него, компромисот не треба да се бара во неутрални писатели или стари комунистички лидери, туку во фигура која задала директен и фатален удар врз српската хегемонија.
Историчарот потсети на познатиот атентат во Марсеј од 1934 година:
„Јас мислам дека името треба да биде на познатиот бугарски војвода, Владо Черноземски. Тој, заедно со Анте Павелиќ, во 1934 година во Марсеј, Франција, го уби кралот Александар од Србија (Југославија). За да стане Македонија независна, дали тој го уби кралот на Србија? Да! И зошто да не го чествуваме?“ – изјави Беџети.
Историски паралели и порака за независност
За да ја аргументира својата теза, Беџети направи и директна паралела меѓу албанското качачко движење и тогашната историска ВМРО. Тој нагласи дека додека максимумот на качаците во Косово во времето на Азем Бејта се сведувал на елиминација на локални жандарми, дејците на ВМРО успеале да извршат атентат врз самиот српски крал.
Според Беџети, ваквиот потег би испратил јасна и силна политичка порака.
- Тетово како центар би му оддало почит на Черноземски.
- Би се ставило до знаење дека Македонија е независна држава која целосно расчистила со српското влијание.
- Би се потенцирало дека идеалите за независност биле заедничка цел во тој историски период.
Во меѓувреме, процесот за промена на имињата на улиците останува блокиран од страна на опозициските партии во општинскиот совет, оставајќи ја дебатата отворена за тоа чии имиња навистина ги отсликуваат вредностите на градот..
