Во современите, демократски општества, ниту една историска фигура не треба да биде третирана како недопирлива догма. Неодамнешната изјава на висок функционер на СДСМ, со која се отвора прашањето за реалниот историски придонес на Гоце Делчев наспроти неговата митологизација, претставува храбар чекор кон критичко преиспитување на минатото. Но, наместо аргументирана дебата, јавниот простор сведочи за загрижувачки бран на агресија и говор на омраза.
Повик за факти наспроти романтизам
Функционерот легитимно праша за конкретните аргументи врз кои се темели култот кон Делчев, повикувајќи на демистификација на наративите кои со децении се земаат здраво за готово.
„Гоце Делчев ништо не напишал во животот, ниту една битка не извојувал никаде, а направен е мит од него. Требаат аргументи и докази. Која книга Гоце Делчев ја напишал? Што напишал човекот? Каде војувал?“ – истакна тој.
Од либерална перспектива, овие прашања не се напад врз нечиј идентитет, туку неопходен повик за објективна валоризација. Историјата треба да се базира на факти и докази, а не на вештачки одржувани митови кои го спречуваат општеството да се фокусира на сегашноста и иднината.
Слободата на говор мора да биде заштитена
Она што најмногу загрижува во пост-реакциите не е несогласувањето, туку токсичниот наратив кој следеше. Неприфатливо е во едно европско општество, секој обид за поинакво толкување на историјата да биде дочекан со навреди, закани и агресивен говор на омраза кон индивидуата.
Линчот кон оние кои размислуваат надвор од зададените националистички рамки е показател за недостиг на демократски капацитет. Вистинската интелектуална слобода подразбира право да се деконструираат дури и најголемите „светињи“, без притоа човекот да стравува за својата безбедност или јавен углед.
Зрелоста на една нација не се мери преку слепо верување во идоли, туку преку нејзината способност да води отворен дијалог и да го штити плурализмот на мислења. Ослободувањето од товарот на историските митови е првиот чекор кон вистинска еманципација на општеството.
