Најновите податоци на Евростат откриваат изненадувачки тренд на Балканот: Бугарија има највисока стапка на плодност (фертилитет) во целата Европска Унија. Сепак, демографите и експертите предупредуваат дека оваа статистика не го означува крајот на сериозната демографска криза со која се соочува нашиот источен сосед.
Статистиката зад првото место во ЕУ
Во текот на 2023 година, во Бугарија се регистрирани во просек 1,81 деца по жена, што ја позиционира земјата на врвот на табелата во ЕУ. За споредба, просекот на ниво на целата Унија е значително понизок и изнесува 1,38 деца по жена.
Зад Бугарија, на врвот се наоѓаат:
- Франција (1,66 деца по жена)
- Унгарија (1,55 деца по жена)
На спротивниот крај на табелата, со најниска стапка на плодност во ЕУ се соочуваат:
- Малта (1,06)
- Шпанија (1,12)
- Литванија (1,18)
Математички трик или реален беби-бум?
Иако првото место звучи оптимистички, експертите повикуваат на претпазливост. Стапката на плодност во Бугарија сè уште е под критичната граница од 2,1 деца по жена, која е неопходна за едноставна замена (природна репродукција) на генерациите.
Дополнително, високата математичка вредност на овој коефициент делумно се должи на еден загрижувачки факт: намалувањето на вкупниот број жени во репродуктивна возраст. Кога во математичката равенка „именителот“ (бројот на жени кои можат да раѓаат) се намалува, крајниот коефициент вештачки се покачува, дури и ако реалниот број на новороденчиња не е драстично зголемен.
Бугарките раѓаат најмлади, но Софија е исклучок
Освен по стапката на плодност, Бугарија води во ЕУ и по уште еден показател – возраста на мајките.
Просечната возраст на која жените во Бугарија го раѓаат своето прво дете е речиси 27 години, што е за околу три години порано од просекот во ЕУ.
Сепак, националната статистика (НСИ) покажува дека постојат огромни разлики меѓу главниот град и внатрешноста на земјата:
- Доцното мајчинство е тренд во Софија: Во главниот град жените раѓаат значително подоцна. Според податоците за 2024 година, просечната возраст за раѓање на прво дете во Софија е 30,9 години (наспроти националниот просек од 27,6 години).
- Позитивен тренд кај младите во метрополата: Како позитивен контраст, во Софија се забележуваат најниски стапки на рани породувања и абортуси кај девојчиња под 20 години. Само 2,7% од живородените деца во 2024 година во главниот град биле од мајки тинејџерки, а абортусите во оваа возрасна група сочинуваат само 5,1% од вкупниот број.
