Чикаго, град со силен урбан дух и традиција на демократија во државата Илиноис, со децении е дом на голема албанска дијаспора. Во овој американски мегаполис живеат, работат и се интегрираат Албанци од различни етнички региони на Балканот, прифатени од институциите на Соединетите Американски Држави.
Низ годините, Чикаго беше центар на бројни политички и национални активности поврзани со албанското прашање на Балканот. Тука се организираа иницијативи за поддршка на слободата на Косово, за падот на тоталитарниот комунистички систем во Албанија, како и за унапредување на правата и еднаквоста на Албанците во земјите каде што живеат на Балканот.
Активната албанска дијаспора во Чикаго
Албанските организации во Чикаго одиграа значајна улога во зачувувањето на националната свест и политичката мобилизација на дијаспората. Многу активисти, кои денес се дел од историјата на албанската дијаспора во Америка, работеа на промовирање на албанското прашање на меѓународната сцена.
Тие организираа протести, средби со конгресмени и сенатори, како и разговори со претставници на Стејт департментот во Вашингтон. Во центарот на нивното внимание беа прашања како статусот на Косово, уставната положба на Албанците во Северна Македонија, положбата на Албанците во Прешево и Медвеѓа, во Улцињ и Чамерија, како и демократскиот развој на Албанија.
Приказната за Горна Река
Во круговите на албанската заедница во Чикаго се зборуваше за Горна Река, регион во околината на Гостивар, каде што, според многумина, повторно се разбудил албанскиот идентитет кој долго време бил потиснуван.
Се тврди дека во минатото, преку политички и институционални механизми, како и преку влијанието на православната црква, дел од населението било претставувано како македонско, иако, според некои активисти, тие имале албанско потекло.
Ова прашање се отвораше и на бројни средби во Чикаго, на кои присуствуваа активисти како Илјаз Кадриу, Фаик Хајро, Азем Бегзади, Џеват Преспа, Махмут Скендери, Казим Исмаили, Скендер Карачица, Тефик Авдулаху, Влазним Шерифи, Фанол Чами и други.
Изјавата на Бранко Маноиловски
На една од тие средби присуствувал и Бранко Маноиловски, човек по потекло од Горна Река. Разговорите се фокусирале на историјата на регионот, на политичките притисоци низ различните периоди и на прашањата за идентитетот.
Според сведоштвата на присутните, Маноиловски во разговорите раскажал дека неговата мајка не знаела и не зборувала македонски јазик. Таа изјава силно одекнала меѓу присутните.
Во тој контекст, Маноиловски јавно изјавил:
„Јас сум Албанец.“
Оваа изјава, според учесниците на средбата, предизвикала силни реакции и била доживеана како симболично отворање на едно ново поглавје во дискусијата за идентитетот на населението во Горна Река.
Одекот во дијаспората
За дел од албанската дијаспора во Чикаго, оваа изјава претставувала поттик за поголема јавна дебата и за истражување на историските корени и културниот идентитет на регионот. Активистите го охрабрувале Маноиловски да ја сподели својата приказна и преку медиумите – печат, радио и телевизија.
Тие верувале дека прашањето за идентитетот на Горна Река треба да биде тема на поширока јавна дискусија и историско истражување.
Симболика на еден момент
Настаните во Чикаго, како што ги опишуваат учесниците, биле доживеани како момент во кој „се кренала завесата“ и започнала нова фаза на разговор за идентитетот, културата и традицијата на населението во Горна Река.
За нив, ова било потсетување на значењето на јазикот, традицијата, семејните вредности и гостопримството – симболично опишано со старото балканско начело: „леб, сол и отворено срце“.
