Во систем каде што и самата претседателка Гордана Сиљановска-Давкова дојде на функцијата врз партиска основа, вистинската меритократија е невозможна мисија. Во својата најнова анализа, Реџаил Рамадани отворено го критикува нејзиното барање меритократијата да биде основа за вработување на новодипломираните кадри. Според него, овие млади луѓе се всушност жртви на еден слаб образовен систем кој не им нуди реално знаење, туку само им ги зема парите. Рамадани смета дека ваквиот пристап претставува директна неправда што државата им ја нанесува на младите дипломци.
Етничкиот баланс како темел на стабилноста
Осврнувајќи се на мултиетничкиот карактер на државата, авторот потенцира дека мора да постојат стандарди каде што политичкиот систем ги вклучува сите заедници и создава уставни механизми за одржување на етничката рамнотежа. Опасноста од мајоризација без превентивни механизми е евидентна, особено на Балканот. Затоа, како што пишува Рамадани, политичкиот систем мора да биде подложен на постојана корекција за да се зачуваат овие баланси. Тој прави паралела со држави како Швајцарија, Белгија, Финска, па и Косово, кои ги имаат овие балансирачки механизми како свои уставни столбови. Разликата, посочува тој, лежи токму во начинот на кој овие европски демократии ја разбираат меритократијата и како истата ја толкува нашата Претседателка.
Илузијата на деетнизацијата и граѓанскиот концепт
Граѓанските концепти што ги предлагаат фигури како Давкова и Мирјана Најчевска не можат да функционираат доколку во својот темел ја немаат етничката еднаквост, анализира Рамадани. Тие предлагаат меритократија и деетнизација, но во држава без уставни механизми, ова лесно може да се претвори во злоупотреба преку мајоризација. Тој потсетува дека токму мајоризацијата беше изворот на меѓуетничките тензии наследени од поранешна Југославија.
„Во поранешна Југославија не постоеја модерни европски правни концепти, туку постоеше концептот на ‘Братство и единство’ – поим кој исчезнуваше во пракса. Само кога еднаквоста ќе се постави како предуслов, може да се премине кон барање за квалитет“, категоричен е Рамадани.
Апсурдот на меритократија кај новодипломираните
Понатаму во својот текст, Рамадани го разоткрива апсурдот во барањата на претседателката. Давкова бара меритократија пред идентитетот, но некој што тукушто излегол од факултет го нема потребното искуство. Тој го споредува ова со млад лекар – има диплома, но му недостасува практика. Ако овој млад лекар е слаб во својата струка, истакнува авторот, тоа значи дека образовниот систем е слаб, и новодипломираниот не може да биде казнет за тоа. Нашиот основен проблем, според неговата дијагноза, лежи во слабите институции и менталитетот каде што личните врски играат решавачка улога.
Партизацијата ја убива професионалноста
Грешката во логиката на Давкова и Најчевска, според Рамадани, е погрешниот фокус. Институциите треба да произведуваат општо добро, а квалитетот зависи од искуството, професионалната подготовка и одговорноста на раководството. Кога раководството е партиско, вработениот профитира повеќе од политичките врски отколку од способностите.
Да се бара „меритократија“ при вработување, а истовремено да се дозволува партизација на институциите, значи дека резултатот ќе остане ист. Рамадани смета дека државата има обврска да им обезбеди работа на сите на кои им издава дипломи, а вистинското градење на кадарот започнува по вработувањето.
Државата мора да биде неутрална
Авторот отворено прашува: Како може да се бара меритократија од новодипломиран студент, кога државата функционира со партиска логика? Тој потсетува на фактот дека и самата претседателка Давкова дојде на власт врз партиска основа; без поддршката на ВМРО-ДПМНЕ, таа никогаш немаше да стане претседателка.
Рамадани заклучува дека само неутрален однос на државата, кој бара стандарди и транспарентно ги инспектира финансиите, може да донесе квалитет кој се гради исклучиво од врвот кон дното (од горе надолу), а не обратно.
Економската цена на политичките промашувања
На крајот, Рамадани предупредува на економската цена на овие политички промашувања. Поради континуираните неуспеси, Северна Македонија ги претвори политичките проблеми во постојани блокади кои директно се рефлектираат врз економијата. Сè додека државата не изготви стратешка економска политика во услови на кризи каде што имаме географски предности, завршува тој, Македонија ќе остане на дното на Балканот, гледајќи како дури и Косово ја надминува во економскиот развој.
